| Bebouwing |
|
Hiervóór is reeds gesteld dat Urk in 1932 ongeveer 3500 inwoners telde. Deze moesten allen gehuisvest worden op het 12 hectare grote, hoog gelegen gedeelte van het 81 hectare metende eiland. Daardoor ontstond een grote woningdichtheid (100 woningen per ha; in de huidige nieuwbouwwijken gemiddeld 20 woningen per ha). Er werd zonder enige planmatigheid gebouwd. Aan deze ontwikkeling dankt Urk het bijzondere karakter van de dorpskom, die uit een wirwar van straatjes en steegjes bestaat. Door de schaal van de bebouwing en de wijze waarop de woningen ten opzichte van elkaar zijn gesitueerd, is een woongebied ontstaan, waar aan een hoge belevingswaarde kan worden toegekend. Urk was toentertijd (1932) geheel volgebouwd. Door de realisering echter van de afsluitdijk bleven eb en vloed achterwege en kon gebouwd worden op gebieden, die vroeger bij stormvloeden onder water liepen. De Urker woningen in vroeger tijd moeten niet al te luxe worden voorgesteld. Ze waren veelal van hout opgetrokken. In sommige gevallen bestond het beneden gedeelte uit steen. Schoorstenen ontbraken meestal, zodat de rook verdween door de deur, dak of venster. Eerst in het midden van de achttiende eeuw is een begin gemaakt met het bouwen van schoorstenen. De vloeren lagen ± 30 centimeter onder de begane grond en bestonden uit aangestampte aarde of waren soms verhard met keitjes. Bovendien waren de meeste woninkjes dermate klein dat kinderen reeds op jonge leeftijd elders moesten slapen: jongens aan boord van de vissersschepen en de meisjes bij de grootmoeder. (Bessien) Teneinde het karakteristieke van de oude kern te behouden en daar waar mogelijk te versterken heeft de gemeenteraad op 30 juli 1987 het "Actieplan dorpsvernieuwing oude kom" voorgesteld. Hiermee is een wettelijke basis gelegd voor de aanpak van woning verbetering van de woonomgeving in het oude centrum. Met de uitvoering van het actieplan is een bedrag gemoeid van ruim 12 miljoen gulden. De oude kern, die verdeeld is in wijken en officieel geen straatnaam kent, is inmiddels voor een groot gedeelte her ingericht. Een mooi voorbeeld van nieuwbouw in oude stijl, tevens een versterking van de karakteristiek van de oude kern inhoudend, is te zien achter de Bethelkerk. Op de plaats van een oude school, (de voormalige Wilhelminaschool) zijn een zeventiental woningen gebouwd en is bestrating in aangepaste stijl al een aantal gerealiseerd. Hoewel de historie van Urk ver teruggaat en de bebouwing karakteristiek is, zijn er verhoudingsgewijs weinig monumenten in de zin van de Monumentenwet aanwezig. Er bevinden zich zestien woonhuis monumenten en drie monumenten in de categorie andere gebouwen op Urk. Deze andere gebouwen zijn de vuurtoren, het 'Kerkje aan de Zee' en de bij dit kerkje behorende toren. |
